• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » تلويزيون و صدا سيما » نگاهی دیگر به «روایت» در سریال داوود میرباقری
    کد خبر : 926862

    نگاهی دیگر به «روایت» در سریال داوود میرباقری

    نگاهی دیگر به «روایت» در سریال داوود میرباقری Reviewed by Farnaz on Dec 2Rating: نگاهی دیگر به «روایت» در سریال داوود میرباقری       مختارنامه؛ روایت تاریخ با زبان تصویر بود  مجموعه هایی که تاکنون درباره مناسبت ها یا وقایع تاریخ مذهبی ساخته شده، بیش از هر چیز روایتگر تاریخ بوده است و کمتر در…

    نگاهی دیگر به «روایت» در سریال داوود میرباقری Reviewed by Farnaz on Dec 2Rating:

    نگاهی دیگر به «روایت» در سریال داوود میرباقری  

       
     
    مختارنامه؛ روایت تاریخ با زبان تصویر بود 

    مجموعه هایی که تاکنون درباره مناسبت ها یا وقایع تاریخ مذهبی ساخته شده، بیش از هر چیز روایتگر تاریخ بوده است و کمتر در آنها نشانه های هوشمندانه برای زمانه امروز ما پیدا می شود. به نوعی می توان گفت این هوشمندی نزد کارگردان ـ فیلمنامه نویس (که معمولا در تلویزیون این گونه موارد را یک نفر انجام می دهد) کمتر به چشم خورده است. اگر بخواهیم دقیق تر بررسی کنیم، انتهای این هوشمندی معمولا با نقد صفت ها و رفتارهایی که زاییده نیروی خیر و شر است همراه بوده و برای شکل گیری درام الزامات خود را داشته است.

    نمونه نادر و متاخر این هوشمندی در چنین آثاری را می توان در مجموعه «در چشم باد» (مسعود جعفری جوزانی) دید که نگاه مخاطب را به جای هدایت به سمت مدیران سیاسی این سرزمین در یک دوره تاریخی به خود مردم ـ یا به تعبیر خودشان ـ در سیری تاریخی معطوف می کند.

    اما در کنار این مجموعه و مواردی نادر طی سال های قبل تر، به جرأت می توان گفت مجموعه «مختارنامه» (اثر داوود میرباقری) از کامل ترین آثاری است که با این رویکرد ساخته شده است؛ مجموعه ای که نه تنها برای اهل مذهب و محققان دینی، بلکه برای سینمادوستان هم عناصر جذابی آفریده است.

    مختار ثقفی در تاریخ، از سوی راویان شیعه شخصیتی مجاهد، عدالت خواه، جنگجو و مهربان معرفی می شود. اما راویان سنی بر خشونت هایی که هنگام قصاص قاتلان امام حسین(ع) داشته است، سیاست هایش برای رسیدن به قدرت کوفه و در برخی موارد قدرت طلبی وی تاکید می کنند و حتی لقب کذاب را ذکر کرده اند.

    حال نگاه کنید با چه بستر دراماتیکی برای تصویرکردن شخصیتی پیچیده و پر حرف و حدیث در تاریخ اسلام و عرب روبه رو هستید. بظاهر کار داوود میرباقری برای شکل دادن یک روایت پرتلاطم و جذاب به منظور جلب مخاطب، کار سختی نبوده، اما زمانی این پیچیدگی و سختی را درمی یابید که رابطه های این مجموعه با عناصر رفتاری و عقیدتی ما را در عصر فعلی پیدا کنید.

    به نظرم از این جنبه و نگاهی تاویلی به تاریخ و نه تحلیلی و تفسیری، مجموعه مختارنامه را می توان با مجموعه «هزاردستان» (اثر علی حاتمی) مقایسه کرد. حاتمی هم در این مجموعه راوی تاریخ نیست.

    اگر بخواهیم تنها به دو نکته از هزاران موارد هزاردستان اشاره کنیم، می توانیم نخست به شکل غیرمتعارفی که حاتمی به خیابان لاله زار در آن مجموعه می داد اشاره کرد که از این شکل و شمایل در طول مسیر قصه، استفاده های روایی کرد و دوم شخصیت شعبان جعفری که در تاریخ و همین مجموعه با عنوان شعبون بی مخ او را می شناسیم. او در مجموعه کشته می شود، اما در واقعیت او در سال ۱۳۸۵ در آمریکا در هشتاد و پنج سالگی فوت می کند.

    همین نکات را در نگاه تاویلی میرباقری از تاریخ دوره قیام مختار ثقفی می توان یافت. مثلا نحوه قصاص حرمله یا داشتن دوستی ـ آن هم به این نزدیکی ـ از ایرانیان در سپاه مختار. حتی قصاص ابن زیاد (با بازی درخشان فرهاد اصلانی) هم در تاریخ به گونه دیگری آمده است.

    بله، مسلم است داوود میرباقری در فیلمنامه و پروداکشن مجموعه اش، نکاتی را مدنظر قرار داده تا کلیشه های رایج این گونه آثار از بین برود. مثلا در صحنه های نبرد، شاید برخی گفتند این صحنه ها شبیه صحنه های رزمی غربی هاست یا دوستی می گفت شبیه تروی است. این نه تنها اشکال نیست، بلکه حسن است و نشان می دهد بی کیفیت نیست و آنقدر هوشمندانه این صحنه ها اجرا شده که می توان با نمونه های خارجی مقایسه اش کرد.

    ولی حالا این پرسش پیش می آید که آیا داوود میرباقری فقط قصد نمایشی کردن این وقایع تاریخی را داشته است؟ پاسخ قطعا منفی است. او در مختارنامه مبنایی ایرانی را برای روایت این برهه از تاریخ اسلام و عرب در نظر گرفته است، چرا که همیشه و هنوز، ایام محرم و سوگواری بر واقعه عاشورا، عادتی تاریخی در زندگی ایرانیان است.

    نوع رابطه ایرانیان با این واقعه حتی در رفتارشناسی و جامعه شناسی ایرانی اهمیتی ویژه پیدا کرده است. در تحلیل هایی که از رفتار ما شده، شنیده ایم گفته اند آنچه امروز ایرانی ها از شخصیت بزرگ و دست نیافتنی حضرت عباس(ع) می گویند، ترکیبی از رستم شاهنامه و شخصیت واقعی این بزرگوار است.

    به هر ترتیب، آنچه در این مجموعه دیده می شود، شاید روایتی دقیق از وقایع دوران قیام مختار ثقفی نباشد، اما برای ما به عنوان بیننده نکاتی دارد که باید به آن دقت کرد.

    اینجا مجال شکافتن و مصداق های این موضوعات نیست؛ اما چون در این ایام فرصت تماشای دوباره این مجموعه درخشان وجود دارد. می توان با حوصله ای بیشتر آن را به تماشا نشست. شاید جایی دیگر و فرصتی دیگر و البته کارشناسان حوزه اجتماعی ـ تاریخی و حتی روان شناسی بتوانند نکاتی مبسوط را مطرح کنند.
            
        
        
    خدایار قاقانی     
    روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir )

    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۰)



    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.