• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » تئاتر و نمایش » تعزیه و فرهنگ عاشورایی در ایران
    کد خبر : 923185

    تعزیه و فرهنگ عاشورایی در ایران

    تعزیه و فرهنگ عاشورایی در ایرانReviewed by Farnaz on Nov 28Rating: آزادی خواهی و رهایی از ظلم ستمگران همواره یکی از دغدغه های بشر بوده است و هرگاه در طول تاریخ مجال بیان آن را داشته، برای دستیابی به آن قدم در راه جبهه حق و باطل گذارده است.اما نمونه ناب حق طلبی و آزادی…

    تعزیه و فرهنگ عاشورایی در ایرانReviewed by Farnaz on Nov 28Rating:

    آزادی خواهی و رهایی از ظلم ستمگران همواره یکی از دغدغه های بشر بوده است و هرگاه در طول تاریخ مجال بیان آن را داشته، برای دستیابی به آن قدم در راه جبهه حق و باطل گذارده است.اما نمونه ناب حق طلبی و آزادی خواهی در فرهنگ مذهبی ایرانیان حادثه عاشورا ست که همواره مورد توجه و ستایش بوده است.

    ایرانیان در طول قرنهای مختلف سعی می کردند تا با برپایی مراسمی که به مرور زمان تبدیل به آیین ویژه ای گردید به دفاع از این واقعه بپردازند و این آیین با شیوه نمایشی، موسیقایی و ادبیات خاص خود توانست به تدریج جایگاهی به نام فرهنگ عاشورایی را پدید آورد.

    منحصر به فرد ترین این آیین ها شبیه خوانی و شبیه گردانی یا همان تعزیه است که در اصل برپایه قصه ها و روایات مربوط به زندگی و مصائب خاندان پیامبر اسلام (ص) و علی الخصوص وقایع عاشورا است و به داستان هایی چون فرود آمدن جبرئیل برای آگاه کردن پیامبر(ص) از اینکه نوه هایش توسط دشمنان دین به شهادت می رسند و سپس رحلت پیامبر(ص)، دعوت مردم کوفه از امام حسین(ع) و شهادت مسلم، فاجعه کربلا، پیوستن حر به یاران امام، عروسی قاسم و داستان کافر فرنگی که با دیدن اسرا و سر بریده امام ایمان آورده، می پردازد.

    اولین حضور تعزیه در محرم ۱۰۴۶ در حضور شاه صفی دوم صفوی در اصفهان اجرا شده که در آن، دو طفل امام حسین(ع) بعد از شهادت امام، خلیفه بغداد آنها را به اسیری گرفت و به شهادت رساند. این گونه نمایش ها تنها توسط مردان و کودکان اجرا می شد و نقش زنان را هم پسران جوان و نازک صدا بازی می کردند.

    در اواخر دوره زندیه و تعزیه شکل نمایشی خود را پیدا نمود و در زمان حکومت قاجار به دلیل حمایت شاهان قاجار و نیز طبقه جدید مرفه بازرگان و سیاسی دامنه دار شد و بیشتر به شکل آیینی برای بدست آوردن وجاهت ملی بود زیرا در این زمان برخی از علما ی دین با تعزیه مخالفت می کردند.

    سرهنگ گاسپاردروویل در سال ۱۲۰۰ در تهران شاهد تعزیه ای بوده است که در فضای باز اجراشده و چهارهزار سیاهی لشگر داشته است این شکل نمایشی عظیم به نوعی تصویری نسبتا واقعی از حادثه عاشورا را نمایش می داد و هر تماشاگری را به حیرت می انداخت و این حیرت زمانی بیشتر می شد که پس از پایان نمایشی چنین عظیم که بدون رعایت نظم و احتیاط بود یک نفر هم زخمی نمی شد!

    در این زمان حسینیه ها و تکایای مختلفی چون تکیه نوروزخان و دولت ساخته شد وتعداد نوشتارهای تعزیه در سال ۱۲۱۷ شمسی به سی و سه تعزیه می رسید که در دفتری به اسم جنگ شهادت متعلق به فتحعلیشاه بازنویسی شده بود.

    بنابراین می توان گفت که تمامی ویژگی های یک نمایش از قبیل نمایشنامه (متن تعزیه ها شامل شعر، نقالی، و مرثیه سرایی)، لباس (لباس قرمز و رنگی و پرتجمل برای پیروان یزید و حتی لباس اروپایی برای نقش کافر فرنگی)، طراحی صحنه (علم ها و پرچم ها و سلاح و آلات نظامی) و محل نمایش (تکایا و حسینیه ها)، تعزیه گردان(یا همان کارگردان که به او استاد می گفتند)، سردم دار (کارگردان و ناظر دسته ها) و همچنین بازیگران و تماشاگران را در خود داشت.

    اما شکوه تعزیه به دوران ناصر الدین شاه قاجار باز می گردد. در کتاب شرح زندانی من اثر عبدالله مستوفی آمده است که ناصر الدین شاه که از همه چیز وسیله تفریح می تراشید در این کار هم سعی فراوان به خرج داد و شبیه خوانی را وسیله اظهار تجمل و نمایش شکوه و جلال سلطنتش کرد و آن را به مقام بزرگی رساند.

    شاهزاده ها و رجال هم به تأسی از شاه، تعزیه خوانی راه می انداختند. در دهه اول محرم روی هم رفته بین دویست تا سیصد مجلس تعزیه در خانه اعیان و تکیه های محلی در شهر تهران برگزار می شد ودر این تعزیه ها بین سه تا سی هزار نفر برای تماشا حاضر می شدند.

    اما پس از ناصر الدین شاه به تدریج از اهمیت و جلال تعزیه کاسته شد ولی عمومیت آن نزد مردم محفوظ ماند به طوری که دسته های حرفه ای که تازه پدید آمده بودند تمام سال در شهرها می گشتند و نمایش می دادند و حتی مراکز اصلی تعزیه یعنی کاشان، اصفهان، تهران و آذربایجان تا قرن حاضر سلیقه و روش خود را در این نمایش حفظ کردند.

    در دوره مظفرالدین شاه و پس از آن محمد شاه و احمدشاه به دلیل ظهور نهضت های جدید فکری بیش از پیش از شکوه آن کاسته شد تا در دوره رضاشاه به بهانه اینکه دسته ها ی عظیم عزاداری ممکن است در نظر خارجیان بد تعبیر شود هرگونه تظاهرات مذهبی از جمله تعزیه ممنوع شد و تعزیه وارد دوران رکود خود گردید به طوری که حتی پس از حکومت رضاشاه نیز نتوانست دوران شکوه خود را بازیابد. تا آنکه در سال ۱۳۲۷ نیز تکیه دولت بزرگترین تماشاخانه آن نیز به دلیل فرسودگی ویران گردید.

    درسی سال گذشته، با توجه به استقبال و توجه ویژه به عاشورا، تعزیه جانی دوباره گرفت و توانست تاحدودی جایگاه از دست رفته خود را بازیابد و بنا بر قول استاد رضایی یکی از پیشکسوتان این نمایش مذهبی امروزه تعداد دوهزار گروه تعزیه در ایران وجود دارد اما با توجه به اهمیت این نمایش که خاستگاهی کاملا ایرانی دارد و به ثبت ملی و ثبت جهانی یونسکو نیز رسیده است لزوم بازنگری در این نمایش و توجه به اصالت روایتها و همخوانی آنها با اشعار، آواها و موسیقی تعزیه برای زنده نگه داشتن این قیام آزادیخواهانه حق علیه باطل بسیار حائز اهمیت است.
            
        
        
    نویسنده : سحرنصیری     
    روزنامه مردم سالاری

    کلیدواژه ها :
    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۰)



    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.