• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » ادبی , مطالب برگزیده سایت » 28 اردیبهشت بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوری
    کد خبر : 571127

    28 اردیبهشت بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوری

    28 اردیبهشت بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوریReviewed by Farnaz on May 17Rating:   کو در غم ایام نشیند دلتنگ                  می خور تو در آبگینه با ناله چنگ  حکیم عمر خیام نیشابوری مردی است که ایرانیان او را با رباعیاتش می شناسند. 18 ماه مه، روز بزرگداشت «عمر خيام» نيشابوری است.هر چند روز ملي بزرگداشت حکيم…

    28 اردیبهشت بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوریReviewed by Farnaz on May 17Rating:

     

    کو در غم ایام نشیند دلتنگ                  می خور تو در آبگینه با ناله چنگ
     

    حکیم عمر خیام نیشابوری مردی است که ایرانیان او را با رباعیاتش می شناسند. 18 ماه مه، روز بزرگداشت «عمر خيام» نيشابوری است.هر چند روز ملي بزرگداشت حکيم عمر خيام، در روز 27 ارديبهشت ماه است.
    اروپاییان او را دانشمند می دانند.خیام کسی است که تقویم جلالی را تنظیم کرد. همان تقویمی که کنستانتین بر اساس آن تقویم مسیحیت را درست کرد. اما در ورای دانش والای خیام، عرفان از جنبه های اجتناب ناپذیر شخصیت این مرد است. اما همانطور که گفته اند:

    آنکه را اسرار حق آموختند

    مهر کردند ودهانش دوختند

    او نیز به مانند بسیاری عرفای دیگر سعی کرد تا حقایق را برای دیگران بازگو کند و چون دیگران نفهمیدند تهمت کفر و ارتداد به او بستند.

    امام غیاث الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری یكی از حكماء و ریاضی دانان و شاعران بزرگ ایران در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم است . سال ولادت او دقیقا” مشخص نیست . وی در شهر نیشابور به دنیا آمد . به این علت به او خیام می گفتند چون پدرش به شغل خیمه دوزی مشغول بوده است .خیام از بزرگترین دانشمندان عصر خود به حساب می آمد ، و دارای هوشی فوق العاده بوده و حافظه ای نیرومند و قوی داشت .
     در دوران جوانی خود به فراگیری علم و دانش پرداخته به طوری كه در فلسفه ، نجوم و ریاضی به مقامات بلندی رسید و در علم طب نیز مهارت داشته به طوری كه گفته شده  سلطان سنجر را كه در زمان كودكی به مرض آبله گرفتار شده بود معالجه كرد . خیام به دو زبان فارسی و عربی نیز شعر می سرود و در علوم مختلف كتاب های با ارزشی نوشته است .

    خیام در زمان خود دارای مقام و شهرت بزرگی بود و معاصران همه وی را به لقب های بزرگی مانند امام ، فیلسوف ، حجه الحق ستوده اند . در زمان دولت سلجوقیان زندگی می كرد كه قلمرو حكومت آنان از خراسان گرفته تا كرمان ، ری ، آذربایجان و كشورهای روم ، عراق و یمن و فارس را شامل می شد . او معاصر با حكومت آلپ ارسلان و ملكشاه سلجوقی بود . در زمان حیات خیام حوادث مهمی به وقوع پیوست از جمله جنگ های صلیبی ، سقوط دولت آل بویه ، قیام دولت آل سلجوقی . خیام بیشتر عمر خود را در شهر نیشابور گذراند اما در طی دوران حیات خود دو بار به قصد سفر از نیشابور خارج شد كه یكی از این سفرها برای انجام دادن مراسم حج بود و سفر دوم به شهر ری و بخارا.

    خیام در علم نجوم مهارتی تمام داشت به طوری كه گروهی از منجمین كه با او معاصر بودند در بنای ساختن رصد خانه سلطان ملكشاه سلجوقی همكاری كردند و همچنین خیام به درخواست سلطان ملكشاه سلجوقی تصمیم به اصلاح تقویم گرفت كه به تقویم جلالی معروف است . خیام در دوران زندگی خود از جهت علمی و فلسفی به معروفیت رسید و مورد احترام علما و فیلسوفان زمان خود بود . . .

    ویژگی سخن خیام در زمینه ادبیات و شعر بیشترین معروفیت را در رباعیات به دست آورده چون رباعیهای او بسیار ساده و بی آلایش و دور از تكلف و تصنع نوع زبان شعری است در عین اینكه شامل فصاحت و بلاغت است دارای معانی عالی و استوار است .
    در این رباعیها خیام افكار فلسفی خود را به زیباترین شكل بیان می كند و این رباعیها را غالبا” در دنبال تفكرات فلسفی خود سروده و به همین علت است كه خیام در زمان خود شهرتی در شاعری نداشته و بیشتر به عنوان حكیم و فیلسوف معروف بوده اما بعدها كه رباعیهای لطیف و فیلسوفانه او مشهود شد نام او در شمار شاعرانی قرار گرفت كه شهرت جهانی پیدا كردند.

    خصوصیات دیگری كه در اشعار خیام نمودار است این است كه سخنش در كمال متانت و سنگینی است . اهل شوخی و مزاح نیست ، با كسی كار ندارد چون او حكیمی است متفكر ، دنبال سخنوری نیست و هنگامی كه در اشعارش دقت می كنیم متوجه می شویم كه افكار شعری او بر دو یا سه موضوع بیشتر نیست :
    یادآوری مرگ ، تاسف بر ناپایدار بودن زندگی و بی اعتباری روزگار .

     از میان شعرای بزرگ ایران كمتر كسی به اندازه خیام است كه شهرت جهانی داشته باشد چون اشعار او به زبان های مختلف ترجمه شده است .
    بسیاری از  بزرگان نیز براین باورند که حافظ نیز از سبک شعری خیام پیروی میکند

    معرفی آثار آنچه كه از آثار خیام وجود دارد یا از وجود آنها تاریخ نویسان ذكر كرده اند رساله ها و مقالاتی است كه او در علوم مختلف نوشته است كه عبارتند از :

    1- رساله ای در جبر و مقابله
    2- رساله ای در شرح اصول اقلیدس
    3- زیج ملكشاهی یا زیج جلالی
    4- رساله ای در طبیعیات
    5- رساله در وجود
    6- رساله فلسفی كه در آن از حكمت الهی در آفرینش عالم و تكالیف مردم و عبادات بحث می كند
    7- رساله ای در اختلاف فصول و اقالیم
    8- نوروز نامه كه درباره رسوم و اعیاد ایرانیان به ویژه تاریخ و آداب ایرانیان در روز عید نوروز است
    9- دیوان رباعیات

    دستاوردهای علمی خیام برای جامعه بشری متعدد و بسیار درخور توجه بوده است. وی برای نخستین بار در تاریخ ریاضی به نحو تحسین برانگیزی معادله های درجه اول تا سوم را دسته بندی کرد، و سپس با استفاده از ترسیمات هندسی مبتنی بر مقاطع مخروطی توانست برای تمامی آنها راه حلی کلی ارایه کند. وی برای معادله های درجه دوم هم از راه حلی هندسی و هم از راه حل عددی استفاده کرد، اما برای معادلات درجه سوم تنها ترسیمات هندسی را به کار برد؛ و بدین ترتیب توانست برای اغلب آنها راه حلی بیابد و در مواردی امکان وجود دو جواب را بررسی کند. اشکال کار در این بود که به دلیل تعریف نشدن اعداد منفی در آن زمان، خیام به جواب های منفی معادله توجه نمی کرد و به سادگی از کنار امکان وجود سه جواب برای معادله درجه سوم رد می شد. با این همه تقریبا چهار قرن قبل از دکارت توانست به یکی از مهمترین دستاوردهای بشری در تاریخ جبر بلکه علوم دست یابد و راه حلی را که دکارت بعدها (به صورت کاملتر) بیان کرد، پیش نهد.

    خیام همچنین توانست با موفقیت تعریف عدد را به عنوان کمیتی پیوسته به دست دهد و در واقع برای نخستین بار عدد مثبت حقیقی را تعریف کند و سرانجام به این حکم برسد که هیچ کمیتی، مرکب از جزهای تقسیم ناپذیر نیست و از نظر ریاضی، می توان هر مقداری را به بی نهایت بخش تقسیم کرد. همچنین خیام ضمن جستجوی راهی برای اثبات “اصل توازی” (اصل پنجم مقاله اول اصول اقلیدس) در کتاب شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس (شرح اصول مشکل آفرین کتاب اقلیدس)، مبتکر مفهوم عمیقی در هندسه شد. در تلاش برای اثبات این اصل، خیام گزاره هایی را بیان کرد که کاملا مطابق گزاره هایی بود که چند قرن بعد توسط والیس و ساکری ریاضیدانان اروپایی بیان شد و راه را برای ظهور هندسه های نااقلیدسی در قرن نوزدهم هموار کرد.

     بسیاری را عقیده بر این است که مثلث حسابی پاسکال را باید مثلث حسابی خیام نامید و برخی پا را از این هم فراتر گذاشتند و معتقدند، دو جمله ای نیوتن را باید دو جمله ای خیام نامید. البته گفته می شودبیشتر از این دستور نیوتن و قانون تشکیل ضریب بسط دو جمله ای را چه جمشید کاشانی و چه نصیرالدین توسی ضمن بررسی قانون های مربوط به ریشه گرفتن از عددها آورده اند.

    استعداد شگرف خیام سبب شد که وی در زمینه های دیگری از دانش بشری نیز دستاوردهایی داشته باشد. از وی رساله های کوتاهی در زمینه هایی چون مکانیک، هیدرواستاتیک، هواشناسی، نظریه موسیقی و غیره نیز بر جای مانده است. اخیرا نیز تحقیقاتی در مورد فعالیت خیام در زمینه هندسه تزیینی انجام شده است که ارتباط او را با ساخت گنبد شمالی مسجد جامع اصفهان تایید می کند.

    اما گذشته از همه اینها، بیشترین شهرت خیام در طی دو قرن اخیر در جهان به دلیل رباعیات اوست که نخستین بار توسط فیتزجرالد به انگلیسی ترجمه و در دسترس جهانیان قرار گرفت و نام او را در ردیف چهار شاعر بزرگ جهان یعنی هومر، شکسپیر، دانته و گوته قرار داد. رباعیات خیام به دلیل ترجمه بسیار آزاد (و گاه اشتباه) از شعر او موجب سوی تعبیرهای بعضا غیر قابل قبولی از شخصیت وی شده است. این رباعیات بحث و اختلاف نظر میان تحلیل گران اندیشه خیام را شدت بخشیده است.

    برخی برای بیان اندیشه او تنها به ظاهر رباعیات او بسنده می کنند، در حالی که برخی دیگر بر این اعتقادند که اندیشه های واقعی خیام عمیق تر از آن است که صرفا با تفسیر ظاهری شعر او قابل بیان باشد. خیام پس از عمری پربار سرانجام در سال 517 هجری (طبق گفته اغلب منابع) در موطن خویش نیشابور درگذشت و با مرگ او یکی از درخشان ترین صفحات تاریخ اندیشه در ایران بسته شد

    معمای ریاضی خیام :

    سه دوست با نفری ۱۰۰ دینار برای خرید راهی بازار شدند . در حجره ای قندانی را دیدند و چون قیمت را از شاگرد حجره پرسیدند دانستند که ۳۰۰ دینار است . پس سکه های خود را روی هم گذاشتند و قندان را خریدند .
     پس از رفتن آنها شاگرد حجره به صاحب حجره گفت : من این قندان ۲۵۰ دیناری را به ۳۰۰ دینار فروخته ام تا سود بیشتری بکنیم .
     صاحب حجره خشمگین شده و دستور داد ۵۰ دینار را به صاحبانش بازگرداند . شاگرد به دنبال آنها رفت و در راه ۲۰ دینار از آن سکه ها را دزدید و چون آنها را باز یافت از ۳۰ دینار باقی مانده نفری ۱۰ دینار به هر کدامشان پس داد .
    بدین ترتیب آن سه نفر ، نفری ۹۰ دینار بابت قندان پرداخت کردند . ۳ تا ۹۰ دینار می شود ۲۷۰ دینار + ۲۰ دینار دزدیده شده = ۲۹۰ دینار . ۱۰ دینار از ۳۰۰ دینار اولیه چه شد؟!

    چند بیتی از خیام:

    آن قصر که جمشید در او جام گرفت                  آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت

    بهرام که گور میگرفتی همه عمر                     دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

    ***

    برخیز و مخور غم جهان گذران                    بنشین و دمی به شادمانی گذران

    در طبع جهان اگر وفایی بودی                        نوبت به تو خود نیامدی از دگران

    ***

    آنان که محیط فضل و اداب شدند                در جمع کمال ، شمع اصحاب شدند

    ره زین شب تاریک نبردند برون                    گفتند فسانه ای و در خواب شدند

    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۱۵)



    • منا

      شنیدم که جمشید فرخ سرشت به سر چشمه ای بر به سنگی نوشت در این چشمه چون ما بسی دم زدند برفتند چون چشم بر هم زدند گرفتند جهان را به مردی و زور ولیکن نبردند با خود به گور

    • bahar

      مرسی واقعا عالی بود .

    • زینی

      فهمیدم چی شد

    • زینب

      ببخشید جواب معما برام مبهمه چرا 270 بدست آوردید مگه کل اش 300 نمیشد چرا 20 تومن کسر شد؟

    • محمدمهدی شهمرادی

      ای خیام حیف از اون نبوغت که به دکتر سروش سکولار عقیدتی هستی و عاقبت کار جهان را نیستی می دانی.

    • momeni

      بای

    • momeni

      اگه کسی میخواد بیا جوابشو بپرسه

    • momeni

      من راه حل معمای خیام رو بدست اوردم

    • مهدی

      ممنونم از یاداوری شاعرانمان
      خیلی استفاده بردیم
      همواره پیروز و موفق باشید

    • متین

      پاسخ بسیار ساده است مبلغ 20 دینار که شاگرد برداشته با 270دینار جمع نمی گردد بلکه از 270 دینار کسر می گردد و قیمت خرید 250 دینار بدست می آید. بعبارت دیگر 250دینار بهای قندان و 20 دینار برداشته شاکرد مساوی است با 270 دینار پرداختی 3 شریک.
      ضمناً از مدیریت محترم خواهشمند است شعری که بوسیله میلاد ارسال گردیده و به نظر اینجانب هیچ مناسبتی با شخصیت عارف بزرگ ایران ندارد و صرفاً باعث لوس شدن شخصیت خیام است خذف گردد . شعر ایشان در مناسبت های عربی قرار دارد و نه ایرانی

      • احمدنیا

        با درود

        اگر شعری رو مناسب میبینید اعلام کنید تا جایگزین شود

      • علی ق

        باهات موافقم متین جان

    • faryad29

      چون درگذرم به باده شوییدمرا تلقین زشراب ناب گوییدمرا
      خواهیدکه به روزحشریابیدمرا برخاک درمیکده جوییدمرا

    • FF

      lotfan javab masaleye khayam ra begoeed :)

    • milad

      شعر ی برای امام هادی ( نقی ) علیه السلام
      از شاعر اهل بیت علیهم السلام
      استاد مسعود نوروزی راهی :
      **********
      هرگز نبوده ایم بجز خاک پای تو
      دل مبتلا نبوده مگر مبتلای تو
      ای راز عشق سینه اسرار باز کن
      اشکیم ما و همسفر گریه های تو
      دل های ما که راه به هم دارد این همه
      با هم شکسته ایم دل و جان فدای تو
      ملک کبیر عشق که ویران نمی شود
      بالاتر از مناره و گنبد ، همای تو
      رحمی به این دلم کن و بالی بده که ما
      عاشق نمی شویم مگر در هوای تو
      شاهین پرش شکست و به اوجت نمی رسد
      آری حکایتیست به ارض و سمای تو
      وقتی که دین عشق سزاوار عاشقیست
      مرتد شود کسی که کند ناسزای تو
      گویا که این تقاص نقی بودن شماست
      ناپاک آن دلی که نگوید ثنای تو
      از سامری امید به غیر از خُوار نیست
      موسی ظهور می کند از سامرای تو
      شاه جهان اگر که شوم هم دوباره باز
      آیم به سامرای تو باشم گدای تو
      دنیا دو راهی است و شما هادی منید
      دنیا دو روز با دو قدم رد پای تو
      من راهی ام سفر به سفرنامه اش خوش است
      یک دفتر پر از غزلم من برای تو

      ***
      منبع:
      http://rezamohammadzadeh.persianblog.ir/

    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.