• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » فرهنگی و هنری » فهم‌درون‌دینی؛ کلید از بین بردن خشونت مذهبی
    کد خبر : 2010833

    فهم‌درون‌دینی؛ کلید از بین بردن خشونت مذهبی

    فهم‌درون‌دینی؛ کلید از بین بردن خشونت مذهبیReviewed by on Feb 17Rating: گروه آئین و اندیشه خبرگزاری فارس، ساجده مقدمی- باتوجه به مهاجرت های گسترده مسلمانان به کشورهای اروپایی و آمریکایی ، توجه این جوامع به مسئله هم زیستی بدون تنش ادیان جلب شده است. کنث پریمرز، مدیر مطالعات دینی، فلسفی و اخلاقی دانشگاه رابرت گوردون…

    فهم‌درون‌دینی؛ کلید از بین بردن خشونت مذهبیReviewed by on Feb 17Rating:

    گروه آئین و اندیشه خبرگزاری فارس، ساجده مقدمی- باتوجه به مهاجرت های گسترده مسلمانان به کشورهای اروپایی و آمریکایی ، توجه این جوامع به مسئله هم زیستی بدون تنش ادیان جلب شده است.

    کنث پریمرز، مدیر مطالعات دینی، فلسفی و اخلاقی دانشگاه رابرت گوردون در آبردین اسکاتلند؛ در مقاله ای با عنوان  «Understanding other religions is fundamental to citizenship » به بررسی هم زیستی ادیان در پرداخته و لازمه این هم زیستی را فهم عمیق و متقابل می داند.

    از نظر او در جهانی که شعله تنش‌ها، جنگ، تعصبات مذهبی، نژادپرستی و … هر روز بیشتر و بیشتر می شود باید نگاه درون دینی اتخاذ کنیم و نگاه معتقدان به هر دین را مبنای کار قرار دهیم نه این که بیرون از گود بایستیم و ادیان گوناگون را در وسط گود تجزیه و تحلیل کنیم و در اخر کار انگ های مختلفی به پیروان ادیان بزنیم و شاهد شکل گیری گروها متعصبی چون وهابیت و داعش و ….. باشیم.

    او معتقد است برای ایجاد جهانی مملو از صلح و آرامش باید با یکدیگر گفت و گو کرد و در جریان این گفت و گو به فهم و همدلی دست یافت. فایده ضمنی چنین گفت و گوهایی آشکار شدن نقایص ادیان است که در  نتیجه ی آن در دین خود راسخ تر و استوار تر شویم.

    پریمرز  مقاله خود را این گونه آغاز می کند: «با قدم زدن در خیابان های یکی از شهرهای بزرگ به خوبی متوجه می شوید که اکنون تنوع و تفاوت های چشمگیری در جهان وجود دارد. مردم با دیدگاه‌های بسیار متنوعی در مورد نحوه کارکرد جامعه باهم زندگی می کنند. در این میان هیچ زمینه ای بیشتر از دین متنوع نیست. بسیاری از اختلاف نظرها در زمینه اخلاقیات در امتداد خطوط مذهبی شیوع می یابند. در واقع تفاوت دیدگاه های مذهبی در زمینه آزادی، جنسیت و عدالت، انسجام اجتماعی را تهدید می کند؛ چیزی که نباید بگذاریم، اتفاق بیافتد.»

     

    اتخاذ نگاه درون دینی

    وی در ادامه تصریح می کند که یکی از بهترین راهها برای یادگیری نحوه زندگی در کنار هم علی رغم دیدگاه های مذهبی، افزایش علم دینی است.

    پریمرز، می‌گوید: «از نظر نویسنده بریتانیایی سی. اس. لوئیس (۱۹۴۵) یکی از راه های کسب بینش بیشتر در مورد سایر سیستم های اعتقادی؛ قدم گذاشتن به درون آن سیستم ها و نگاه کردن به امور هم چون آنهاست. این نوع نگاه در تقابل با این قرار می گیرد که خارج از سیستم اعتقادی آنها قرار بگیریم و از بیرون آنها را نظاره کنیم و اعتقادات آنها را موشکافی کنیم. لوئیس این موضوع را با یک قیاس توضیح می دهد: تصور کنید که پرتو نوری را از طریق یک پنجره می بیند در مقایسه با این که خودتان همراه و در درون آن پرتو هستید. مسلما وقتی در درون یک منبع نوری قرار داشته باشید. به واسطه نورافکنی آْن پرتوها تصویر واضح تری از پیرامون دارید. این را مقایسه کنید با وقتی که یک پرتو نور را از بیرون نگاه می کنید. وقتی نوع نگاه ما به سیستم اعتقادی گروهی، از درون همان سیستم باشد، می توانیم ثبات و توانایی آن سیستم را در شکل دهی و آگاه کردن افراد راحت تر ببینیم. ایده اصلی این است که مذهب را نباید فقط به عنوان مجموعه ای از گزاره ها که در سر نگه داشته و منعقد می شوند؛ ببینیم. بلکه همان طور که فیلسوف کانادایی چارلز تیلور می گوید: باید به مذهب به عنوان یک تجربه زیسته بنگریم.»

     

    اجازه دهیم افراد در مورد جهان زیسته‌شان سخن بگویند

    از نظر پریمرز کلید فهم این نوع نگرش گفت و گو است. «منظور از گفت و گو، گفت و گوهای معمولی با هدف ارضای حس کنجکاوی در بحث و جدل های مذهبی نیست، بلکه هدف فهم است. هرچند که در جریان این گفت و گو باورهای غلط یا بوالهوسانه و خیالی معتقدان به آن دین مشخص خواهد شد اما این نوع نگرش نیاز به تخیل اخلاقی دارد تا اجازه دهیم صدای انسان‌های معتقد به یک سیستم در لغات ملموس بیان شوند و خود افراد در مورد جهان زیسته شان سخن بگویند. وقتی از افراد سوال می کنیم؛ آنها به خودی خود، خودشان را برای ما فاش می کنند و دیگر نیازی نیست برای تخلیه اطلاعاتی آنها اقدام کنیم. این کار شبیه به این است که چه طور داستانی را تجربه و با تخیل تان به آن  ورود پیدا می کنید و با شخصیت های داستان همدردی می کنید. داستان ها، روایت ها و حکایت ها در قلب زندگی بشریت و در قلب ادیان قرار دارند. در این صورت باید نحوه تاثیرگذاری ادیان بر روایت های افراد از زندگی شخصی شان را درک کنیم.»

     

    جنبش «استدلال بر محور کتب مقدس» ؛ نمونه فهم  عمیق و متقابل ادیان

    پریمرز آگاهی یافتن در زمینه مذاهب گوناگون را  دلالتی بر جامعه چند فرهنگی پایدار و صلح آمیز می داند و این گونه استدلال می کند که کشورها در سراسر جهان شاهد ظهور هیولایی چند سر هستند که به هیچ چیز جز خود فکر نمی کند. نتیجه ظهور چنین هیولایی: قربانی شدن افراد بی شمار، نژادپرستی، قبیله گرایی و انزوا طلبی است.

    این استاد اسکاتلندی می‌گوید: « در این میان افزایش علم دینی لزوما به توافقات بیشتر منجر نمی شود؛ بلکه ممکن است عقیده دینی افراد را نیز راسخ تر کند. مثال خوبی در این زمینه جنبش "استدلال بر محور کتب مقدس" است. براساس این جنبش افراد با مذاهب گوناگون دور هم جمع می شوند؛ تا متون کتب مقدس شان را مطالعه و در آنها تامل کنند. برخلاف برخی از تعاملات سایر ادیان با یکدیگر، هدف این تعاملات رسیدن به توافق و یا اقناع یکدیگر نیست. بلکه هدف بررسی متون و ارائه تفاسیر ممکن در سراسر مرزهای ایمان و یادگیری بهتر مخالفت کردن است. هدف چنین تعاملاتی غالبا فهم عمیق تر دیگران و متون مقدس خود فرد است.»

     

    علم دینی مفهومی پایه ای برای شهروندی قرن ۲۱

    این استاد دانشگاه، علم دینی را مفهومی پایه و حداقلی برای شهروندی قرن ۲۱ در نظر می گیرد و برای روشن کردن این مفهوم توضیح می دهد: «همان طور که در خرمن کوبی گندم از کاه جدا می شود و سعی می شود چیزهایی که رشد یافته و تبدیل به گندم شده اند از چیزهایی که رشد نیافته اند جدا شوند؛ باید فهم سطحی را از مفهمی عمیق جدا کنیم. در این صورت مفهوم پایه و حداقلی ما از فهمی سطحی رها و  به فهمی عمیق تر، پیچیده تر و پارادایمی تر می رساند. برای مثال مفهوم پایه در ادبیات این است که متن را برای تجزیه و تحلیل ساختارشکنی کنیم. برای پیشرفت در فهم یک موضوع باید از مرزها و حدود ثغور آن عبور کرد. به طور مشابه در مطالعه ی دین و شهروندی جهانی، علم دینی باید به عنوان مفهومی پایه ای و حداقلی در نظر گرفته شود تا هر دین را از منظر معتقدان همان دین بررسی کرد نه این که نگاهی تقلیل گرایانه به دین داشت.»

     

    گفت و گوی عمیق و واقعی برخلاف نگرشی ابزاری و فایده گرایانه

    در نهایت پریمرز تاکید می کند که «آموزش علم دینی به تمرکز بر فرآیند بیشتر از تمرکز بر محتوا نیاز دارد. چراکه علم دینی مبتنی بر گفت و گوهای معنادار است. اینجاست که هدف باید توسعه مهارت های گوش دادن فعال، پرسشگری صادقانه و فروتنی در بین اهل تحقیق باشد. بر این اساس مدرسان باید به دانشجویان خود نحوه مواجهه و گفت و گوی عمیق و واقعی را بیاموزند و آنها را از نگرشی ابزاری و فایده گرایانه با مخاطب باز دارند.»

    نتیجه گیری پریمرز معطوف به این مسئله می شود که گفت و گو و آگاهی یافتن در زمینه ی فرهنگ های دینی گوناگون در جلوگیری از وقوع جنگ های قبیله ای مخرب نقش بسیار مهمی دارد و بدون توسعه علم دینی در مقیاس اجتماعی، مشاهده ی چنین کارکردهایی دشوار خواهد بود.

    در این زمینه پریمرز انجمن های شریعت  در انگلستان  را مثال کوچک و البته در حال حاضر موجودی می داند.

    انجمن های شریعت، احکام حقوقی را براساس تفاسیر قانون اسلامی و به مسلمانان پیشنهاد می دهند. هرچند که چنین انجمن هایی بار قانونی ندارند اما به طور موثری در برخی مسائل حکمیت می کنند.

    انگاره اصلی این است که عمل انجمن های شریعت به عنوان سیستم موازی حقوقی خشم برخی را برانگیخته، به نحوی که دادخواست هایی در جهت ممنوعیت چنین انجمن هایی تنظیم کرده اند اما در عمده این بحث ها، مسئله اصلی فقدان توجه به این نکته است که  عدالت به نحو متفاوتی از دیدگاههای مختلف درک و مستدل می شود. البته نویسنده پیشنهاد نمی کند که برای انجمن های شریعت جایگاهی در سیستم قضایی انگلستان درنظر گرفته شود بلکه پیشنهاد می دهد بدون درک و همدلی و علم دینی، چنین بحث هایی بیشتر خشم افراد را برمی انگیزد و کمکی به فهم و درک مسئله نمی کند.

    کلیدواژه ها :
    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۰)



    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.