• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » اجتماعی » کارکردهای اجتماعی زیارت و تأثیر هویت ساز آن – بخش اول
    کد خبر : 2002151

    کارکردهای اجتماعی زیارت و تأثیر هویت ساز آن – بخش اول

    کارکردهای اجتماعی زیارت و تأثیر هویت ساز آن – بخش اولReviewed by on Feb 7Rating: مقدمه زیارت از طریق تاثیرات و نیز کارکردهایی که دارد به ساخت و تقویت هویت دینی کمک میکند.زیارت از طریق کارکردهایی که در نظام اجتماعی وفرهنگی انجام میدهد اموری را فراهم میسازد که پیش نیاز تشکیل و ساخت هویت دینی…

    کارکردهای اجتماعی زیارت و تأثیر هویت ساز آن - بخش اولReviewed by on Feb 7Rating:

    مقدمه

    زیارت از طریق تاثیرات و نیز کارکردهایی که دارد به ساخت و تقویت هویت دینی کمک میکند.زیارت از طریق کارکردهایی که در نظام اجتماعی وفرهنگی انجام میدهد اموری را فراهم میسازد که پیش نیاز تشکیل و ساخت هویت دینی به شمار می آیند. به تعبیر بهتری هویت در زمینه و بستر آنها به وجود می آید، این پیش نیازها در نگاه اولیه و سطحی ممکن است چنان به نظر رسند که هیچ ارتباطی به هویت و به ویژه هویت دینی ندارند اما با توضیحاتی که خواهیم داشت این تصور اشتباه اشکار خواهد شد.

    پیش نیازهای کارکردی مفاهیمی هستند که توسط جامعه شناسان متعلق به نظریه ­ی کارکردگرایی ساختاری مطرح شده اند. در این دیدگاه نظری پیش نیازهای کارکردی:" ساختارها و به ویژه کارکردها است که یک نظام اجتماعی برای بقای خود به انها نیاز دارد"[1].تعداد متنوعی از پیش نیازها توسط جامعه شناسان کارکرد گرا عنوان گردیده است که ما در اینجا فقط به تعداد معدودی که ارتباط بیشتری با هویت دینی دارد اکتفا میکنیم.

    تالکوت پارسونز چهار پیش نیاز کارکردی مهم را تشخیص میدهد که:" هر نظامی برای زنده ماندن باید این چهار کارکرد را انجام دهد:

    ۱).تطبیق: هر نظامی باید خودش را با موقعیتی که در آن قرار گرفته است تطبیق دهد، یعنی باید خودش را با محیطش تطبیق دهد و محیط را نیز با نیازهایش سازگار سازد.

    ۲).دستیابی به هدف: یک نظام اجتماعی باید هدفهای اصلی اش را تعیین کند و به آنها دست یابد.

    ۳).یکپارچگی: هر نظامی باید روابط متقابل اجزای سازنده اش را تنظیم کند و به رابطه­ی میان چهار تکلیف کارکردیش نیز سرو صورتی بدهد.

    ۴).سکون یا نگهداشت الگو: هر نظامی باید انگیزشهای افراد و الگوهای فرهنگی آفریننده و نگهدارنده­ی این انگیزشها را ایجاد، نگهداری و تجدید کند"[2].

    زیارت با کمک به نظام اجتماعی، نظام فرهنگی و نظام شخصیتی در انجام پیش نیازهای کارکردیشان به بقا و  دوام آنها و نیز جامعه کمک نموده و سپس همین نظام فرهنگی و اجتماعی  در کنار نظام شخصیتی به  هویت دینی شکل میدهند.

     هم اینک به بررسی تفصیلی کارکردهای زیارت در رفع و انجام پیش نیازهای کارکردی میپردازیم.

    کارکردهای اجتماعی زیارت بر هویت دینی

    کارکرد انسجام بخش زیارت

    مناسک زیارت یکی از کارکردهایی مهم اجتماعی که انجام میدهد حفظ یکپارچگی اجتماعی است."  به عقیده «گیرتس»، مناسک همان ساز وکاری است که منجر به ایمان می‌شود. ایمان مذهبی در جریان مناسک مذهبی ایجاد می‌شود. دینِ زنده با ماهیتی که دارد، باید رابطه اجتماعی را خلق و از آن نگهداری کند"[3].

    گرچه سخن گیرتس مبنی بر اینکه مناسک مسبب ایمان است را نمیتوان پذیرفت، بلکه با اصلاحیه میتوان گفت بین مناسک و ایمان رابطه­ی تاثیر و تاثری برقرار است، این ایمانمان است که توجیه گر انجام مناسک دینی است و از طرفی با انجام مناسک دینی است که ایمان تقویت میگردد. اما آنچه از سخن گیرتس مراد ما است این است که مناسک دینی با تقویت و تثبیت ایمان دینی در جانهای مومنین در آنها حس همبستگی دینی و یکپارچگی اجتماعی را خلق و نهادینه میکند.

    «دورکیم» بر این باور است که:"همین مناسک است که احساسات مذهبی را ایجاد، تقویت و تجدید می‌کند. حس وابستگی به یک قدرت خارجیِ روحانی و اخلاقی را ـ که در واقع همان جامعه است ـ تشدید می‌نماید. همین مناسک و ماهیت جمعیِ چنین گردهمایی‌هاست که این همه شور و شوق بر می‌انگیزد و شرکت کنندگان را به اهمیت گروه و جامعه در قالب آیین‌های مذهبی آگاه می‌سازد. بدین‌سان مناسک، همبستگی و انسجام اجتماعی را ایجاد و حفظ می‌کند" [4].

     در جامعه انواع متعددی از گروهها، افراد و سازمانها و نهادها با منافع متعدد و مختلف وجود دارند که زمینه ی مستعدی را برای پراکندگی، اختلاف به وجود می آورد؛ که مناسک یا"پرستش از طرف دیگر گروه دینی را شکل میبخشد ، متحد میکند و رشد میبخشد. محققی بنام آندر هیل به درستی متذکر میشود که پرستش " خود ستایی دینداران  را مهار میکند و تفاوتهای جامعه شناختی و فرقه گرایانه را از بین میبرد"[5].

    مناسک زیارت باگرداوردن تعداد کثیری از مومنین و زایرین حول محور واحد تقرب الی الله و توسل به اولیای الهی ، فرصت مناسبی برای همدردی و تفاهم اجتماعی به جای تقابل اجتماعی در میان دینداران و زایرین به وجود می اورد.

    تاثیر مناسک زیارت به عنوان یکی از مناسک دینی در وحدت و یکپارچگی اجتماعی فقط در دین اسلام سابقه ندارد بلکه در اجتماعتی از دیگر جوامع و ادیان دیگر هم میتوان این تاثیر را ملاحظه کرد.

    تاثیر مناسک در یکپارچگی و وحدت بخشیدن به گروه دینی در تحقیقات میدانی بسیاری که توسط انسان شناسان انجام شده به وضوح دیده میشود."مالینوفسکی درباره­ی مناسک خاک سپاری میگوید: این مناسک از طریق مقابله با نیروهای هراس، رمیدگی، و باختن روحیه، نیرومندترین وسیله­ی یکپارچگی دوباره برای گروهی است که همبستگی اش متزلزل شده و بهترین شیوه­ی ترمیم روحیه­ی تضعیف شده­ی گروه به شمار می­آید"[6].

    مناسک زیارت با توان و طرفیت بالای خود به نظام اجتماهی کمک میکند تا با کنترل و نظارت اجزای خودش ، کارکرد یکپارچگی را به بهترین صورت ممکن انجام دهد، زیرا همین نظام اجتماعی است که " با تحت نظارت درآوردن اجزای سازنده اش ، کارکرد یکپارچگی را انجام میدهد"[7].

    همبستگی و یکپارچگی اجتماعی مسلما بدون یک نظام ارتباطاتی کارآمد به وجود نمی آید، ارتباطات نه تنها برای انسجام اجتماعی بین افراد، گروهها و جامعه لازم و ضروری است بلکه بعید به نظر میرسد یک جامعه بتواند بدون یک نظام ارتباطاتی کارا بتواند به حیات خود ادامه دهد. به طوری که به درستی آبرل ؛ جامعه شناس کارکردگرای ساختاری و همکارانش، ارتباطات را جزو پیش نیازهای کارکردی یک جامعه دانسته اند.

    "یک نظام ارتباطاتی کارامد، پیش نیاز هر نوع نظام اجتماعی انگاشته شده است. … آشکار است که اگر افراد نتوانند با یکدیگر ارتباط و کنش متقابل برقرار کنند ، هیچ جامعه ای امکان پذیر نخواهد بود"[8].

    کارکرد ارتباطاتی زیارت در هویت دینی

    منابع

    [۱]جورج ریتزر، نظریه­ی جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، ص۱۲۷.

    [۲]جورج ریتزر، همان، ص۱۳۱.

    [۳]حسن رهبری، مسجد نهاد عبادت و ستاد ولایت ص۱۵۶.

    [۴]حسن رهبری، ، همان، ص۱۵۵.

    [۵]یواخیم واخ، همان، ص۴۳.

    [۶]ملکم همیلتون، جامعه شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، ص۹۴.

    [۷]جورج ریتزر، همان، ص۱۳۱-۱۳۲.

    [۸]همان، ص۱۲۹.

    مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد

    انتهای متن/

    کلیدواژه ها :
    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۰)



    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.