• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » اقتصادی » وقتی با مخاطب تلویزیون مثل کاسب‌های چینی برخورد می‌شود!
    کد خبر : 1956013

    وقتی با مخاطب تلویزیون مثل کاسب‌های چینی برخورد می‌شود!

    وقتی با مخاطب تلویزیون مثل کاسب‌های چینی برخورد می‌شود!Reviewed by on Dec 23Rating: موضوع اصلی این مجموعه تلویزیونی که درباره یکی از قوانین مربوط به مقوله ارث می‌شد، مقوله‌ای بود که شاید برای بسیاری تازه و جدید بوده باشد؛ اینکه اگر پسری زودتر از پدر خود فوت کند، فرزندان و همسر او (پسر) از ارث…

    وقتی با مخاطب تلویزیون مثل کاسب‌های چینی برخورد می‌شود!Reviewed by on Dec 23Rating:

    موضوع اصلی این مجموعه تلویزیونی که درباره یکی از قوانین مربوط به مقوله ارث می‌شد، مقوله‌ای بود که شاید برای بسیاری تازه و جدید بوده باشد؛ اینکه اگر پسری زودتر از پدر خود فوت کند، فرزندان و همسر او (پسر) از ارث محروم می‌شوند. ایده این موضوع که خود یکی از جذابیت‌های داستان سریال «هشت‌ونیم دقیقه» بود، توسط بهروز مفید (تهیه‌کننده) مطرح و سپس توسط نویسندگان به نگارش درآمده بود.

    به همین منظور خبرنگار ایسنا با آزیتا ایرایی و علی دادرس، دو تن از نویسندگان مجموعه تلویزیونی «هشت‌ونیم دقیقه» درباره فیلمنامه این سریال و تغییراتی که طی تقریباً ۵ سال نگارش آن به وجود آمده بود، به گفت‌وگو پرداخت.

       

    فیلمنامه «هشت‌ونیم دقیقه» از ۸۸ تا ۹۵ 

    ایرایی: ایده اصلی سریال «هشت‌ونیم دقیقه» را آقای مفید سال ۸۸ با ما مطرح کردند؛ آن زمان هم طرح و ایده در معاونت سیما تایید شده بود. ایده خیلی خوب بود و ما هم که بسیار از شنیدن آن هیجان‌زده شده بودیم، قبول کردیم. حدود شش ماه روی طرح کار کردیم و یک سیناپس مفصل ۱۸قسمتی را نوشتیم. ولی تلویزیون آن زمان اعلام کرد که در حال حاضر این کار اولویت ما نیست و به همین خاطر هم کار متوقف شد تا آذرماه سال ۹۲ که آقای مفید با ما تماس گرفتند و گفتند این طرح را دوباره مطرح کرده‌ام و صداوسیما هم موافقت کرده است. ما هم بار دیگر به دلیل اینکه نزدیک به دو سال از حال و هوای فیلمنامه دور بودیم، از آذرماه تا خرداد سال بعد روی قصه کار کردیم.

    دادرس: در واقع آقای مفید ایده‌ای داشتند که با خانم پدیده برومند روی این ایده طرحی نوشته بودند و بعد از آن از من و خانم ایرایی دعوت به کار کردند. این موضوع ارث (تقدم مرگ فرزند بر پدر، باعث محروم شدن خانواده او از ارث)، ظاهراً موضوعی واقعی بود و برای یکی از آشنایان آقای مفید اتفاق افتاده بود. ما در سال ۹۲ وقتی دوباره سیناپس را خواندیم به این نتیجه رسیدیم که می‌توان جذابیت‌های دیگری به قصه اضافه کرد و آن را قوی‌تر کرد مثل داستان یلدا و فرزین که در این مقطع طراحی شد. به همین خاطر نزدیک به سه ماه از اول طرح زدیم و این بار سیناپس را در ۲۶ قسمت نوشتیم. سال ۹۲ که آقای اسحاقی، مدیر اداره فیلمنامه سیما بود، در گفت‌وگویی با آقای مفید، سیناپس را تأیید کردند.

    ایرایی: نسخه اول فیلمنامه تابستان ۹۳ آماده شد که با تغییر ریاست سازمان مصادف شد و به دنبال آن طبیعتاً همه شوراها تغییر کردند. فیلمنامه به شورای جدید رفت که ریاستش به عهده‌ِ آقای تختشید بود و مشروط به بازنویسی شد. ما بار دیگر نزدیک به هفت ماه روی بازنویسی‌ آن کار کردیم. از جمله مورادی که آن زمان اعلام شد، این بود که به عنوان مثال شخصیت «یکتا» در فیلمنامه ابتدایی زیر قرض پدرش رفته بود. به ما گفتند به خاطر حفظ‌ شأن پدر بهتر است این موضوع را تغییر یابد و ما به جای پدر شخصیت نیما را آوردیم.

    دادرس: آن زمان آقای اسعدیان به عنوان نماینده شورا با ما جلسه مفصلی برگزار کرد که خیلی هم خوب و مفید بود. یکی از بحث‌های مهم آن جلسه این بود که شخصیت «یکتا» فعال‌ترشود و صرفاً یک فرد مظلوم نباشد. که ما در بازنویسی بعدی تلاش کردیم این اتفاق بیفتد و «یکتا» قصه ما با این «یکتا»یی که در سریال نشان داده شده بود، بسیار متفاوت بود. «یکتا» فیلمنامه ما بسیار قوی بود و سر هر موضوعی کوتاه نمی‌آمد و در مقابل تهمت‌ها به راحتی عبور نمی‌کرد و هیچ‌گاه منتظر ارث خود نمی‌ماند.

    ایرایی: بعد از بازنویسی بار دیگر شورای تلویزیون عوض شد و شورای جدیدی روی کار آمد و نظراتی داشت که خیلی قصه را تحت‌الشعاع قرار نداد. فقط روی این موضوع تاکید داشتند که ما بر مساله‌ی ارث بیش از حد مانور ندهیم، که خدایی نکرده سوء‌تفاهمی در جامعه بوجود بیاید که قانونی وجود دارد، که ممکن است بی‌عدالتی باشد. ما هم این نکات را در نظر گرفتیم. در واقع طرح موضوع ارث در سریال «هشت‌ونیم‌ دقیقه» بیشتر جنبه اطلاع‌رسانی داشت.

    دادرس: نه ما و نه آقای مفید که ایده این کار برای ایشان بود، قصد زیر سوال بردن و به چالش کشیدن یک مسأله قانونی را نداشتیم. ما موقعیت‌ خیلی خاصی پیدا کرده بودیم که بتوانیم بر اساس این موقعیت، هشدار بدهیم که هیچ برآوردی از زمان مرگ وجود ندارد و اختلاف سنی به معنای تقدم یا تأخر زمان فوت نیست؛ پس همیشه برای بعد از خودمان باید برنامه داشته باشیم. در واقع این موضوع قانونی باعث می‌شد «یکتا» از ارث محروم شود. ولی اگر  وصیت‌نامه‌ای موجود می‌بود، هیچ کدام از این اتفاقات نمی‌توانست رخ دهد.

    ایرایی: ابتدا قرار بود آقای داریوش یاری، کارگردانی این سریال را بر عهده بگیرد و ما هم جلسات متعددی با ایشان داشتیم. اما بعد، حضور ایشان منتفی شد و در مرحله بعد قرار شد آقای فرزاد مؤتمن کارگردان این مجموعه باشند که متاسفانه مصادف شد با کار سینمایی ایشان و علیرغم اینکه می‌خواستند این کار را انجام دهند، این اتفاق نیفتاد. قرار شد آقای اسماعیل فلاح‌پور به عنوان کارگردان با ما همکاری داشته باشند؛ ما چند ماهی با ایشان کار را بازنویسی کردیم و نقطه نظرات ایشان را در جهت بهتر شدن داستان اعمال می‌کردیم؛ اما باز هم حضور ایشان منتفی شد و در نهایت آقای مفید اعلام کردند که شبکه، آقای شهرام شاه حسینی را تأیید کرده است. من در جلسه‌ای که با آقای شاه‌حسینی داشتم، با اختلاف نظرهایی مواجه شدم.»

    نویسنده با میرزابنویس فرق دارد

    ایرایی: اختلاف اصلی من با آقای شاه حسینی در خطی بود که وارد قصه شد. زمانی از حضور در پروژه انصراف دادم و از آقای مفید خواهش کردم که نویسنده دیگری را بیاورند، که آقای شاه‌حسینی پیشنهاد دادند «احسان تاجیک» پسر علی‌اکبر تاجیک نباشد و این به نظرم کاری غیرمنطقی بود که اصلاً روند قصه را به کلی تغییر می‌داد.

    دادرس: نویسنده متنی را بر اساس ایده و استدلالی که دارد، می‌نویسد. معتقدم که نویسنده با میرزابنویس فرق دارد، وقتی که به من بگویند هر آنچه که می‌گویم را بنویس این می‌شود میرزا بنویس. اما وقتی به موضوعی ایمان دارم و آن کار را انجام می‌دهم، آنگاه نویسنده هستم. ما هم فقط نظرات آقای شاه‌حسینی را قبول نداشتیم و از پروژه بیرون آمدیم. آقای شاه حسینی در مصاحبه‌هایی که انجام دادند، گفته بودند که نویسنده قهر کرده و رفته‌ است؛ واقعیت این است که قهری وجود نداشت. من زودتر از خانم ایرایی از پروژه جدا شدم چون ۲۶ قسمت فیلمنامه‌ را تحویل داده بودیم. ناگهان کارگردان عوض شد.

    ایرایی: زمانی که پیشنهادهای آقای شاه‌حسینی را شنیدیم کلاً شوکه شدم. او می‌گفت «اگر به عنوان مخاطب ببینیم که «احسان» پسر «تاجیک بزرگ» نیست و در پایان قصه «یکتا» بزرگوارانه به او سهم می‌دهد، جگر تماشاچی حال می‌آید». من می‌گفتم «این موضوع قصه را به اصطلاح خیلی هندی می‌کند» و دقیقاً یادم است که جمله ایشان این بود که «بهتر؛ هر چه هندی‌تر بهتر. ما باید از خدایمان باشد که سریال هندی شود، چون تماشاگر ایرانی این را می‌پسندد»؛ این در حالی است که به اعتقاد من تماشاگر ایرانی نشان داده که سریال‌هایی مثل «میوه ممنوعه»، «سربداران» و «زمانه» را دوست دارد.

    دادرس: در واقع دو نقد جدی به پیشنهاد آقای شاه‌حسینی وجود داشت؛ اول اینکه اسم «احسان» حتما در شناسنامه «تاجیک بزرگ» بوده که تا سن ۴۰ سالگی متوجه این موضوع نشده که فرزند تنی او نیست. آدمی که در شناسنامه پدر نام او ذکر شده، از پدر ارث می‌برد؛ پس قصه اشتباه است. نکته دوم اینکه امروز دیگر نمی‌توان این موضوع را پذیرفت که سطح مخاطبان تلویزیون در حد فیلم هندی است. امروز که پرفروش‌ترین فیلم سال «فروشنده» است و «رسوایی ۲» با شکست تجاری مواجه شده است، یعنی تماشاگر فیلم خوب می‌خواهد؛ اما به هر حال آقای شاه‌حسینی نظر دیگری داشتند.

    ایرایی: بعد از شنیدن پیشنهادات آقای شاه‌حسینی قهر نکردم و در همان جلسه به آقای مفید گفتم که نمی‌توانم این موضوع را بنویسم و بهتر است با نویسنده دیگری کار را ادامه دهند و حتی خودم هم به آنها نویسنده معرفی کردم. به نظرم خرده داستان‌هایی که پیشنهاد شده بود، فقط به قصه اصلی لطمه می‌زد و فضا را خیلی تلخ‌تر می‌کرد؛ این در حالی بود که سریال به اندازه کافی غم و غصه داشت؛ زنی شوهر و پدرشوهر خود را از دست داده، از ارث محروم شده و به نقطه صفر رسیده است و یک بچه یتیم دارد که در اواسط داستان جدید اصلاً فراموش می‌شود. در حالی که در قصه‌ی ما «یکتا» برای فرزندش پدری می‌کرد و رابطه میان مادر و فرزند خیلی قوی بود. شخصیت «یکتا» آنقدر قوی و فعال بود، که بی‌کار نمی‌نشست و دنبال کار بود. علاوه بر این ما تلاش کردیم که در پس زمینه داستان اصلی، مشکلات اجتماعی هم مطرح کنیم. این که کار نیست، اینکه در بعضی مواقع دچار چالش‌ها و پیشنهادات غیراخلاقی می‌شد. این‌ها موضوعاتی بود که به طور کلی از داستان حذف شد و شخصیت «یکتا» را منفعل کرد؛ در واقع در نسخه‌ی جدید مشکلات «یکتا» خود به خود حل می‌شد، در حالی که او در نسخه‌ی ما خودش مشکلات را حل می‌کرد.

    تغییرات فیلمنامه‌ سریال «هشت‌ونیم دقیقه»

    دادرس: با وجود تمام بحث‌هایی که وجود دارد، خوشبختانه سریال «هشت‌ونیم دقیقه» در جذب مخاطب موفق بوده است؛ البته فیلمنامه‌ی ما لایه‌های مختلفی داشت. لایه اصلی قصه همان بحث ارث و داستان «یلدا» و «فرزین» بود که سر جای خود باقی ماند که به نظرم همان باعث جذب مخاطب شد. اما در کنار این لایه، لایه‌های دیگری هم وجود داشت که آقای شاه‌حسینی به دلیل قرائت غلطی که از آن‌ها داشت، همه را حذف کرد. برای ما در کنار این قصه خانوادگی، یک مسأله مهم دیگر هم وجود داشت و آن شرایط اقتصادی جامعه در سال‌های اخیر بود. در واقع کارخانه معنایی فراتر از ارث «یکتا» داشت و قرار بود، اِشل کوچکی از شرایط اقتصادی سال‌های اخیر جامعه باشد. «احسان» هم به عنوان کسی که مدیریت کارخانه را در دست می‌گرفت، نمونه‌ای از مدیریت اقتصادی غلط در سال‌های اخیر بود. در نسخه‌ی ما پایان خوش به این صورت غیرمنطقی وجود نداشت؛ مسأله ارث حل می‌شد. فرزین هم دستگیر می‌شد، اما به دلیل مشکلات مدیریتی احسان، یک کارخانه ورشکسته باقی می‌ماند.

    ایرایی: در نسخه‌ی ما «یلدا»، بعد از آن اتفاق تلخی که برایش رخ داد، رشد می‌کرد و به زنی تبدیل می‌شد که «فرزین» را به دام می‌انداخت. «یلدا» به ظاهر می‌خواست با فرزین فرار کند اما او را تحویل پلیس می‌داد تا انتقام تحقیر شدنش را در محضر بگیرد. متاسفانه تمام روند رو به رشد کاراکترها در قصه حذف و فقط با دیالوگ مسائل را حل کردند. به عنوان مثال کاراکتر «الهه» شخصیت جالبی بود بر اساس الگوی فیلم و رمان ربه‌کا. قرار بود فقط اسم او در فیلم باشد و مخاطب هیچ‌گاه او را نبیند. اما در نسخه‌ی آقای شاه حسینی  یک فلاش‌بک غیرواقعی و غیرمنطقی و اغراق‌آمیز از «الهه» در یک قسمت پخش شد و عملا یک اپیزود بی‌دلیل به سریال اضافه شد.

    دادرس: آقای کایدان (بازنویس سریال «هشت‌ونیم دقیقه») دوست ما است و من صراحتاً به او گفتم که این چیزی که آقای شاه‌حسینی می‌خواهد را نمی‌توانم انجام دهم، چون قبول ندارم. ضمن این که به دلیل تغییر مدیریت‌های متعدد من تمام ایده‌هایم را برای این فیلم‌نامه خرج کرده‌ام. آقای کایدان را می‌شناسم و معتقدم این اتفاقات نظر آقای شاه‌حسینی بوده است. آقای شاه‌حسینی جایی گفته بودند که داستان اقتصادی ضمیمه فیلمنامه بود و آن را حذف کردم. در حالی که ما در قصه آدمی داشتیم معادل همین مفاسد اقتصادی که وجود دارند. آدم‌هایی که در همه حوزه‌ها ورود می‌کنند و کارشان این است که کارخانه ورشکسته تحویل بگیرند، به اسم تولید، واردات انجام دهند و پول کارگران را ندهند و … . در قصه ما هم «فرزین» این توهم را داشت که او هم می‌تواند اینچنین آدمی شود. در این زمینه شکست می‌خورد؛ اصلاً یکی از دلایل فرار «فرزین» همین مشکلات اقتصادی او بود. این‌ها ضمیمه نبود و جزئی از ماجرا بود. ما تلاش کردیم که به صورت جدی، نقدی بر عملکرد اقتصادی مدیریت کلان کشور در سال‌های قبل داشته باشیم و معادل‌های جدی برای آن داشتیم. مسأله این است که اگر قرائت درستی از فیلم‌نامه وجود داشت، همه آن قصه‌های اقتصادی کاملاً در قصه اصلی کار می‌کردند و اساساً در پایان همه داستان‌ها همانند رودها به یک دریاچه ختم می‌شدند. به نظرم تمام این تغییری که در قصه رخ داده، چند دلیل جدی دارد. اول اینکه ساخت آن فیلم‌نامه چه به لحاظ زمانی و چه به لحاظ مالی، کار سخت‌تری بود.

    ایرایی: اما اینکه بگوییم «فیلم هندی را دوست دارم» به نظرم موضوعی متفاوت و مربوط به سلیقه است.

    برخی از کارگردان‌ها با مخاطب تلویزیون مثل کسبه چینی برخورد می‌کنند

    دادرس: متأسفانه برخی از کارگردان‌ها با مخاطب تلویزیون مثل کسبه‌ی چینی برخورد می‌کنند. چینی‌ها جنس درجه یک هم می‌سازند، ولی آن‌ها را می‌دهند اروپا و جنس درجه پایین و بی‌کیفیت خودشان را به ایران می‌دهند. برخی از کارگردان‌ها هم کارهای خوب و انرژی‌شان را برای سینما و جشنواره‌های خارجی می‌گذارند اما به تلویزیون که می‌رسند جنس ارزان تولید می‌کنند. تلویزیون باید بپذیرد که در همه جای دنیا، تلویزیون مدیوم تهیه‌کننده است و نه کارگردان. تهیه‌کنندهگانی که صاحب‌ایده هستند، نه اینکه فقط مدیریت مالی پروژه را بر عهده داشته باشند. به همین خاطر است که در سریال‌های بنام دنیا چندین کارگردان وجود دارد، ولی سریال به لحاظ بصری کاملاً یکدست است. اتفاقاً آقای مفید هم تهیه‌کننده‌ای از این جنس بود، اما از سال ۸۸ تا الان که درگیر این مجموعه شد، فرسوده شده بود. باید درک کنیم که کارگردانی که از مرحله اول پروژه را همراهی می‌کرده است بهتر می‌تواند خروجی فیلمنامه را بسازد. اما اگر ۲۶ قسمت فیلم‌نامه‌ای را که دو سال روی آن کار شده را تحویل گرفته است و بخواهد بر اساس سلایق شخصی فیلمنامه را به هم بریزد، همه منطق‌ها خواهد لنگید. چون دو سه ماه فرصت کافی برای اعمال سلیقه و جابه‌جایی منطق‌ها نیست.

    ایرایی: یا یک کاری سلیقه شما هست و آن را کارگردانی می‌کنید یا اینکه سلیقه شما نیست و نباید آن را بسازید. چون ظرف دو سه ماه هیچ کسی نمی‌تواند یک فیلمنامه را بازنویسی کند، به طوری که همه چیز آن منطقی باشد. آخرش هم این می‌شود که با منطق یک بچه هم جور درنمی‌آید و می‌پرسد «چرا این‌ها همش به شمال می‌روند؟» واقعا سوالاتی از این دست از من مرتباً پرسیده می‌شد.

    فیلمنامه نوشتن مثل دختر بزرگ کردن در ایران است

    ایرایی: به هر حال سریال «هشت‌ونیم دقیقه» همان قدر که توانسته مخاطب را جذب کند، اتفاق خوبی است. اما می‌توانست خیلی بهتر باشد. کافی است که پول و زمان به اندازه کافی در اختیار تهیه‌کننده قرار می‌گرفت. به نظرم صداقت داشتن در کار خیلی مهم است. من می‌توانستم بمانم و آقای مفید هم پیشنهاد مالی خیلی خوبی برای بازنویسی فیلمنامه داده بود، اما من نمی‌خواستم یا بهتر است بگویم که نمی‌توانستم. فیلمنامه همانند بچه‌ام بود که دو سال آن را بزرگ کرده بودم و حالا باید با ماشین از روی او رد می‌شدم؛ بنابراین پیشنهاد دادم فیلم‌نامه را برای بازنویسی به دست فرد دیگری بسپرند که دلبستگی به آن نداشته باشد. تمام تغییراتی که در سریال «هشت‌ونیم دقیقه» ایجاد شد همه در جلسه‌ای که با آقای شاه‌حسینی و آقای مفید داشتم، مشخص شده و فقط کافی بود که آن‌ها را پیدا می‌کردم. بدون دعوا و قهر از کار جدا شدم و حتی گفتم خودم برای آنها نویسنده پیدا می‌کنم و حاصل جلسات را در یک صورت جلسه نوشتم و به آقای مفید دادم.

    دادرس: فیلمنامه نوشتن مثل دختر بزرگ کردن در ایران است. دختر را که نمی‌توان تا آخر عمر در خانه نگه داشت. اما گاهی می‌بینیم که فردی که سراغ دخترم آمده، مناسب نیست، ولی من به عنوان پدر دختر کاری از دستم برنمی‌آید. الان هم که درباره «هشت‌ونیم دقیقه» حرف می‌زنیم، دفتر آن برایمان بسته شده، بحث ما بر سر تلویزیون است. مشکل تلویزیون این است که باید بتواند تکلیف خود را با مدیومی که دارد مشخص کند و بپذیرد که باید با تهیه‌کننده‌های صاحب ایده کار کند و به آنها میدان بدهد.

    ایرایی: امروز دیگر از موج محبوبیت سریال فاصله گرفته‌ایم، دوست داشتیم یک بحث جدی در این باره داشته باشیم. به هر حال آقای مفید یکی از شریف‌ترین تهیه‌کننده‌هایی بود که تاکنون با آنها کار کرده‌ام. این دو سال بهترین دوران کاری‌ام بود که با ایشان گذشت.

    انتهای پیام

    کلیدواژه ها :
    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۰)



    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.