• خرید vpn
  • ما هنـوز به فـردایی روشـن امید داریم

    صفحه اصلی » اقتصادی » «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ»؛ نویدبخش آینده اقتصادی روشن در قرآن کریم
    کد خبر : 1950357

    «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ»؛ نویدبخش آینده اقتصادی روشن در قرآن کریم

    «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ»؛ نویدبخش آینده اقتصادی روشن در قرآن کریمReviewed by on Dec 13Rating: حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی‌رامشه، عضو هیئت‌علمی گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، به بحث درباره جایگاه و اهمیت کار و تولید در قرآن پرداخت و اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن کریم…

    «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ»؛ نویدبخش آینده اقتصادی روشن در قرآن کریمReviewed by on Dec 13Rating:

    حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی‌رامشه، عضو هیئت‌علمی گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، به بحث درباره جایگاه و اهمیت کار و تولید در قرآن پرداخت و اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْکُنُوا فِیهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ؛ و از رحمتش برایتان شب و روز را قرار داد تا در این [یک] بیارامید و [در آن یک] از فزون‏بخشى او [روزى خود] بجویید، باشد که سپاس بدارید» (القصص/۷۳)  یعنى خداوند، شب را براى استراحت و روز را براى طلب روزى قرار داد.
    وی ادامه داد: همچنین خداوند متعال می‌فرماید: «هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِی مَناکِبِها وَ کُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَیْهِ النُّشُورُ؛ اوست کسى که زمین را براى شما رام گردانید پس در فراخناى آن رهسپار شوید و از روزى [خدا] بخورید و رستاخیز به سوى اوست».(الملک/۱۵)
    تأکید قرآن بر تولید و زنده کردن زمین از جانب انسان‌ها
    عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) اظهار کرد: حیواناتى را که براى سوار شدن رام هستند و به راحتى و بدون اضطراب مى‏‌توان بر پشت آن‏ها سوار شد «ذلول» مى‏‌گویند. «مناکب» جمع «منکب»، مجموعه مابین بار و شانه را مى‏‌گویند که براى سطح زمین استفاده شده است.
    رجایی افزود: منظور از این آیه شریفه، این است که خداى تعالى، زمین را مطیع و رام شما ساخت تا بتوانید بر پشت آن قرار گرفته از این قسمت به آن قسمت بروید و در نعمت‏‌هایش تصرف کنید و منظور از حرکت در روى زمین و تصرف در نعمت‏‌هاى آن، زنده کردن زمین با تولید، به ویژه تولیدهاى کشاورزى و استخراج معادن است.


    مفهوم عمران و آبادانی در قرآن
    این پژوهشگر اقتصاد اسلامی یادآور شد: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَ إِنَّ لَکُمْ فِی الْأَنْعامِ لَعِبْرَهً نُسْقِیکُمْ مِمَّا فِی بُطُونِهِ مِنْ بَیْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبِینَ. وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِیلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِی ذلِکَ لَاَآیَهً لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ؛ و در دامها قطعا براى شما عبرتى است از آنچه در [لابلاى] شکم آنهاست از میان سرگین و خون شیرى ناب به شما مى‌‏نوشانیم که براى نوشندگان گواراست و از میوه درختان خرما و انگور باده مستى‏ بخش و خوراکى نیکو براى خود مى گیرید قطعا در این[ها] براى مردمى که تعقل مى‌کنند نشانه‏‌اى است» (النحل/۶۶ و ۶۷)
    رجایی با بیان اینکه بدیهى است که طلب عمران، طلب تکوینى است و نه حکم تشریعى، اظهار کرد: بعضى از مفسران، قول سوم و چهارمى نیز ذکر کرده‏‌اند، ولى با توجه به نشانه‏‌هایى که در آیه ۹، سوره مبارکه روم آمده و فرموده است «وَ أَثارُوا الْأَرْضَ وَ عَمَرُوها أَکْثَرَ مِمَّا عَمَرُوها»، زیر و رو کردن زمین و ایجاد تغییرات به صورت مقدمه آبادانى، براى این معنا جاى تردیدى باقى نمى‏ماند؛ ضمن این که بیش‏تر مفسران نیز، معناى عمران و آبادانى را برگزیده‏‌اند.
    امر به تصرف در نعمت‌های الهی
     وی با بیان اینکه مجموعه‏اى از آیات با لفظ «کُلُوا» امر به تصرف در «ما فِى الاَرض»، «رزق» و غیره شده است، عنوان کرد: منظور از «کلوا» مطلقِ تصرف است و منظور از اَکْل، بهره‏‌بردارى و تصرف از جمیع وجوه مى‏‌باشد. از این مجموعه آیات، بیش‏تر، جواز تصرف استفاده مى‏‌شود، زیرا یا شارع در صدد حلیت عموم تصرفات بوده یا امر در موارد توهم حَظر صادر شده یا این که امضاى حکم عقل به اباحه بوده است.
    عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) یادآور شد: گفته‏ شده است اصل در استعمال، حقیقت است؛ پس لازم است صیغه «کُلُوا»، مفید رفع وضع قرار گیرد و مقتضاى رفع، اباحه است؛ بنابراین به علت صیغه امر و قراین موجود در آیات، نوعى تشویق به تصرف در نعمت‏‌هاى الهى از آنها فهمیده مى‏‌شود.   
    لزوم فعالیت تولیدی در راستای ایجاد کالای نهایی
    وی ادامه داد: کالاهاى اقتصادى، کم‏تر به صورت کالاهاى نهایى و آماده براى مصرف خلق مى‏‌شوند؛ بلکه بیش‏تر به صورت عوامل تولید مانند آب، زمین، معادن و… در اختیار بشر قرار مى‏‌گیرند و براى نهایى شدن به فعالیت تولیدى نیاز دارند، بنابراین وقتى به تصرف در «ما فِى الاَرض»  یا «طیّبات» سفارش مى‏‌شود، فقط تصرف مستقیم نیست؛ بلکه تصرف در عوامل تولید و تبدیل آن‏ها به کالاهاى نهایى نیز از مصادیق بارز آن است.
     این پژوهشگر اقتصاد اسلامی اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن کریم فرموده است: «فَکُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلالاً طَیِّباً وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ؛ پس از آنچه به غنیمت برده‏ اید حلال و پاکیزه بخورید و از خدا پروا دارید که خدا آمرزنده مهربان است». (الانفال/ ۶۹) همچنین فرموده است: «یا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ؛ اى پیامبران، از غذاهاى پاکیزه بخورید و عمل صالح انجام دهید که من به آن چه انجام مى‏‌دهید، آگاهم».(المؤمنون/ ۵۱)
    امر مطلق به تصرف در زمین توسط خداوند
     وی تأکید کرد: خطاب «کُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ» به عموم پیامبران، و منظور از «اکل من الطیبات»، ارتزاق کردن به آن‏ها یا تصرف در آن‏ها به انواع تصرفات است. به کارگیرى «اکل» در مطلق تصرفات، استعمال شایع و متداول است.
     رجایی یادآور شد: خداوند در آیات۵۷ سوره ، ۶۰ اعراف، ۸۱ و ۸۲ طه، و ۶۰ سوره بقره، پس از بیان قصه‏‌اى از بنى‏‌اسرائیل و در آیه پانزده سوره سبأ، ضمن نقل قصه قوم سبأ، به مطلق تصرف امر کرده است.
    اهمیت فراهم‏ سازى زمینه تولید از منظر قرآن کریم
     وی در ادامه به بیان اهمیت فراهم‏‌سازى زمینه تولید از منظر قرآن کریم پرداخت و گفت:  آماده کردن زمینه براى فعالیتى، بیانگر اهمیت آن است. آیاتى از قرآن، حاکى از تهیه نعمت‏‌هایى است که زمینه‏‌ساز تولید هستند. در بعضى از آنها تصریح شده که این نعمت‏‌ها براى جست‏‌وجوى روزى در اختیار شما قرار گرفته است اما برخى دیگر، فقط به فراهم‏‌سازى زمینه تولید و بالملازمه بر اهمیت و تشویق به تولید دلالت دارند.

    «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ»؛ نوید آینده اقتصادی روشن در قرآن کریم
    رجایی ادامه داد: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَ لَقَدْ مَکَّنَّاکُمْ فِی الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَکُمْ فِیها مَعایِشَ قَلِیلاً ما تَشْکُرُونَ؛ و قطعا شما را در زمین قدرت عمل دادیم و براى شما در آن وسایل معیشت نهادیم [اما] چه کم سپاسگزارى مى ‏کنید ». (الاعراف/ ۱۰)درباره آماده کردن زمینه تولید و جمله «قَلِیلاً ما تَشْکُرُونَ» بنابر معناى عمل تشکر، یعنى استفاده مناسب از نعمت‏‌ها، مؤیدى بر اهمیت و تشویق به تولید است.
    امر خداوند به تهیه قوه
    عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) عنوان کرد: خداوند در قرآن در این‌باره فرموده است: «اللَّهُ الَّذِی سَخَّرَ لَکُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِیَ الْفُلْکُ فِیهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ وَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً مِنْهُ إِنَّ فِی ذلِکَ لَ‏آیاتٍ لِقَوْمٍ یَتفکّرونَ؛ خدا همان کسى است که دریا را به سود شما رام گردانید تا کشتی‌ها در آن به فرمانش روان شوند و تا از فزون بخشى او [روزى خویش را] طلب نمایید و باشد که سپاس دارید و آنچه را در آسمان‌ها و آنچه را در زمین است به سود شما رام کرد همه از اوست قطعا در این [امر] براى مردمى که مى‏‌اندیشند نشانه‏‌هایى است». (الجاثیه/ ۱۲ و۱۳). علاوه بر این آیه، آیات ۳۲ و ۳۳ سوره‏‌ها، ۱۴ و۱۲ سوره نحل، ۱۰ و ۱۳ زحرف، ۷۲ و ۷۳ یس،  37 و ۶۵ حج، ۲۰ لقمان و آیه ۸۶ سوره مبارکه نمل، همگی بر آماده‏‌سازى زمینه تولید دلالت دارند.
    وی با اشاره به امر خداوند به تهیه قوه، افزود: خداوند متعال در قرآن کریم در این‌باره فرموده است: «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ وَ آخَرِینَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ‏ءٍ فِی سَبِیلِ اللَّهِ یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ؛ و هر چه در توان دارید از نیرو و اسب‌هاى آماده بسیج کنید تا با این [تدارکات] دشمن خدا و دشمن خودتان و [دشمنان] دیگرى را جز ایشان که شما نمى‌شناسیدشان و خدا آنان را مى ‏شناسد بترسانید و هر چیزى در راه خدا خرج کنید پاداشش به خود شما بازگردانیده مى ‏شود و بر شما ستم نخواهد رفت ». (الانفال/ ۶۰).
    مفهوم «قوه» در قرآن
    رجایی در تفسیر این آیه و مفهوم کلمه «اعداد» اظهار کرد: اعداد، عبارت است از فراهم‏‌سازى لوازم براى پیروزى بر چیز دیگر و ایجاد کردن آنچه‌که مورد نیاز در تحقق یک امر مطلوب است؛ مثل فراهم‌سازى هیزم براى آتش و فراهم کردن آتش براى آشپزى، و هر آنچه، فعالیتى را ممکن سازد را «قوّه» مى‏‌نامند.
    عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) یادآور شد: به دست آوردن قدرت و تهیه نیرو، به ویژه در حدى که دشمنان خدا به ترس و وحشت بیفتند، آیا جز با کار و تلاش و تولید کالاها و خدمات، اعم از نظامى و غیر نظامى صورت مى‏‌پذیرد؟ امروزه «توان» بیش‏تر بر توانِ اقتصادى و دانش فنى استوار است نه بر جمعیت، و رشد اقتصادى، و دانش فنى، جز با توجه به تولید ممکن نیست.
    دیدگاه قرآن درباره آینده زندگی اقتصادی انسان
    وی افزود: از طرفى دیگر، جنگ نیز منحصر به جنگ نظامى نبوده؛ بلکه به جنگ اقتصادى، فرهنگى و رسانه‏‌اى هم تبدیل شده است. افزون بر این که جمله «مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ» فراگیر و شامل توان اقتصادى است، قرآن کریم در این آیه درباره آینده زندگى، وعده‏‌هاى امیدبخش داده است؛ بر خلاف دیدگاه اقتصاددانان بدبین که آینده اقتصادى جامعه را تیره مى‏بینند و معتقدند با افزایش جمعیت زمین و کمبود امکانات موجود در آن، جامعه به سوى فقر و نابودى پیش مى‏‌رود.
    این پژوهشگر اقتصاد اسلامی در پایان گفت:‌ قرآن از کافى بودن منابع براى بشر و نزول برکت‏‌ها از خزانه بى‏‌پایان الهى سخن به میان آورده است و نعمت‏‌هاى خداوندى، منابع و امکانات آفریده شده براى بشر را نامحدود معرفى مى‏‌کند؛ نه تنها روزى بشر بلکه همه جنبندگان را تضمین و به این وسیله امید به رزاقیت خداوند را جایگزین ترس از فقر کرده است.

    بخش نخست این مصاحبه را اینجا بخوانید.

    کلیدواژه ها :
    دوره های نوروزی عصر شبکه

    مطالب مرتبط

    ویژه های ایران ویج

    دیدگاهها (۰)



    ;کانال تلگرام ایران ویج اصلاحات نیوز آموزشگاه مهندسی عصر شبکه

    آخرین اخبار و مطالب

    پربحث ترین های هفته

    Sorry. No data so far.